Opa

Op mijn onderarm heb ik een tatoeage van een hart met daarin het woord ”Mutti”. Duits voor mama. Mijn date bekeek mijn tatoeage aandachtig. Was jouw opa dan een nazi? Het kwam er kinderlijk impulsief uit. Ze vroeg me dit terwijl ik net de laatste hap van mijn macrobiotische veganistische maaltijd wegwerkte. Het voelde als het begin van een slechte B-film en als het einde op de kans van een toekomst samen. Gelukkig had ik net goed gegeten, dit zijn toch moeilijk te verteren opmerkingen. Het moest maar eens de laatste date worden besloot ik. 

Het meisje dat een universitaire master in psychologie had en graag grapjes maakte over dat ze slimmer was dan ik, gaf aan dat ze weinig wist over geschiedenis. Ik vroeg haar toch ook niet of haar opa een NSB’er was? Dat was waarschijnlijk ook zinloos gezien haar beperkte kennis in geschiedenis. ‘’Evident’’ kende ze wel en gebruikte ze veelvuldig. Overduidelijk overcompensatie. Zo intelligent was ze namelijk niet. Misschien had ze eens een boek kunnen lezen tijdens haar baan als gastvrouw in de yoga studio.

Ik legde haar uit dat niet iedere Duitser een nazi was. Met 18 jaar moest mijn opa tegen zijn wil in vechten in Rusland. Geen nazi en niet pro-oorlog. Keuzes had je niet. Het schaarse voedsel en de immense kou maakte dat hij zijn paard op moest eten. De sneeuw won. Iedereen was hier de verliezer. Getraumatiseerd keerde hij, met een schotwond in zijn been, terug naar Duitsland. Hij trouwde met mijn Nederlandse oma en verhuisde met haar naar Haarlem. Hij sprak geen woord Duits meer, zijn Duitse identiteit moest in de vergetelheid raken. 

Mijn date met de psychologe vond 73 jaar na de oorlog plaats en ik ben derde generatie Duitser. Mijn familie gaat nog steeds gebukt onder het nationale schuldgevoel. Ja, dat bestaat echt. Het is iets dat je erft. Al ben je in 1991 geboren, alsnog zal de verloskundige roepen; ‘’Het is een meisje, met een gezonde dosis nationaal schuldgevoel. Ook zij komt daar nooit meer van af! Gefeliciteerd!’’

Ik praat de oorlog niet goed. Iedereen kan concluderen dat het een van de meest verschrikkelijk wrede gebeurtenissen uit de geschiedenis is. Maar wanneer houdt het op met de opmerkingen over fietsen, kuilen en nazi’s door en tegen mensen die de oorlog niet eens hebben meegemaakt?

Het was jammer dat het niet daadwerkelijk het script was van een slechte B-film. Anders had ik ook nog eens aan het stereotype ‘’fietsendief’’ kunnen voldoen. Originaliteit is overschat toch? Duits zijn in Nederland; het mag maar liever niet openlijk. Zelfs als je de oorlog niet meegemaakt hebt, je hebt Duitse wortels. Ik pakte de metro terug naar de andere kant van het IJ. Snel naar mijn kuil terug.